Vrachtschepen

Vervoer van (afval)waterVervoer van (afval)water

Vreemde vervoermiddelenVreemde vervoermiddelen

Tankers

Een tanker is een groot schip dat gebruikt wordt voor het vervoeren van grondstoffen die in tanks op het schip worden opgeslagen. Olietankers zijn alom bekend, maar tankers vervoeren niet enkel olie; ook andere soorten vloeistoffen, gassen en poedervormige vaste stoffen worden regelmatig door deze enorme schepen getransporteerd.

Geschiedenis

Toen aardolie in de 19e eeuw in grote hoeveelheden werd aangeboord in de Verenigde Staten, werd deze grondstof in eerste instantie in vaten vervoerd. Zo werd aardolie ook verscheept naar andere werelddelen. Zodra de vraag naar aardolie en de daaruit geraffineerde producten (benzine, kerosine) begon toe te nemen, werd er een manier gezocht om deze brandbare vloeistoffen veilig en efficiënt te kunnen transporteren.

Men begon schepen te bouwen die voorzien werden van ingebouwde tanks. Verschillende innovaties, zoals het scheiden van tanks met kofferdammen en het aanpassen van de structuur van de schepen zorgden ervoor dat de kans op eventuele lekkages en/of explosies zeer gering was, zodat de lading veilig vervoerd kon worden. Het vergroten van de tonnage maakte deze schepen uiteindelijk tot een groot succes.

De tonnage

Tot de jaren vijftig van de 20e eeuw hadden tankers een laadvermogen tot 10.000 ton, zodat ze ook door relatief smalle kanalen zoals het Panamakanaal en het Suezkanaal konden varen. Door de Suezcrisis van 1956 moesten olietankers noodgedwongen rond Kaap de Goede Hoop varen. Grotere schepen bleken toen efficiënter, waarbij niet langer werd vastgehouden aan de maximumtonnage. Sindsdien werd er begonnen met de bouw van supertankers, waarvan de grootste tegenwoordig over een tonnage van tegen de 500.000 ton beschikt.

De grondstoffen die vervoerd worden

Olietankers zijn verreweg het bekendst. In de loop van de jaren is het concept van deze schepen echter aangepast, opdat tankers verschillende soorten lading konden vervoeren. Tegenwoordig zijn er vloeistof-, gas- en poedertankers.

  • Tankers kunnen gebruikt worden voor het vervoer van veel verschillende vloeistoffen. Ruwe aardolie, geraffineerde fracties van aardolie (benzine, nafta, diesel) en andere koolwaterstoffen zijn de meest getransporteerde producten ter wereld. Daarnaast worden tankers ingezet om drinkwater, dranken, voedingsolie, stroop en geconcentreerde vruchtensappen te vervoeren. Ook vloeibare chemicaliën zoals chloor en ammonia kunnen per tanker vervoerd worden.
  • Gastankers slaan gassen op in grote bolvormige tanks die het gas koelen en die tevens bestand zijn tegen schade. Ze vervoeren onder andere aardgas, LPG en ammoniak. Deze gassen worden meestal onder druk samengeperst, wat het volume sterk verkleint, zodat ze in vloeibare vorm kunnen worden getankt. Om de gevaren van gasvormige chemicaliën in te perken beschikken deze tankers over verschillende ingebouwde veiligheidssystemen.
  • Poedertankers worden ingezet om vaste stoffen – in poedervorm – te vervoeren. Ook hiervoor worden bolvormige tanks gebruikt. Om poeders veilig te kunnen vervoeren moeten de wanden van de tanks en die van de leidingen waarmee de lading aan- en afgevoerd wordt enorm dik en sterk zijn. De meest getransporteerde vaste (poeder)stoffen zijn cement, kalk, meel en vliegas.

Historische vrachtschepen

Lang voordat er olietankers of containerschepen bestonden, werden er al schepen gebruikt om goederen te vervoeren.

Rieten barken

Van de schepen die vroeger de steenblokken voor de bouw van de piramiden over de Nijl vervoerden, weten we weinig omdat ze niet bewaard zijn gebleven. We moeten ons dus verlaten op afbeeldingen die een soort langwerpige prauwen van samengebonden riet of papyrus laten zien. Deze ‘barken’ waren niet zeewaardig en werden daarom ingezet voor de handel over rivieren en langs de kusten van Egypte en Mesopotamië. Zelfs in dit vroege stadium van het scheepstransport was het al duidelijk dat een schip veel meer lading kon vervoeren dan een karavaan over land.

Antieke Romeinse schepen

De schepen die via de Middellandse Zee de handel voor het Romeinse rijk gaande hielden waren gebouwd van hout. Deze scheepstypes waren in feite een kopie van de schepen die de zeehandelsnatie Carthago destijds gebruikte. Ze waren logger en langzamer dan de oorlogsschepen – de trireem en de quinquereem – die de Romeinen gebruikten. Romeinse handelsschepen vervoerden graan, amforen met olijfolie en wijn, ruwe baren metaal en andere artikelen en grondstoffen waar de bewoners van het Oude Rome behoefte aan hadden. Graan uit vruchtbare gebieden als Egypte was essentieel voor het rijk: als de graanschepen niet voeren kon er hongersnood en chaos uitbreken hetgeen de Romeinse Keizer uiteindelijk fataal zou worden.

Middeleeuwse vrachtschepen

De Hanzesteden in het noorden van Europa gebruikten in de middeleeuwen de zeewaardige kogge. Dit scheepstype had een tonnage van tot 250 ton en kon door zijn geringe diepgang in de primitieve havens van de Oostzee en de Noordzee aanmeren. Net als de Vikingschepen waarvan ze afgeleid waren, hadden koggen vaak een scheepshuid van overlappende planken, die met klinknagels aan elkaar waren vastgezet. Koggen beschikten over één groot zeil en voeren op de wind. In diezelfde periode gebruikte men in het Middellandse Zeegebied juist galeien voor de handel, die vaak door slaven of veroordeelde misdadigers werden voortbewogen.

Grote vrachtschepen uit de Renaissance

De enorme galjoenen uit de 16e en 17e eeuw hadden drie masten met tientallen verschillende zeilen, waardoor ze uitstekend te besturen waren. Deze schepen vervoerden goud en zilver vanuit de Amerikaanse koloniën, brachten specerijen uit Azië naar Europa en leverden Afrikaanse slaven aan de plantages in Amerika. Dit vrachtschip kon voorzien worden van een batterij kanonnen, waardoor het zich fel kon verdedigen als de lading in handen van piraten of oorlogsschepen van vijandige mogendheden dreigde te vallen.

Containerschepen

Tegenwoordig wordt meer dan 90% van alle stukgoederen vervoerd in containerschepen. Hun enorme laadvermogen en de efficiënte stapelbaarheid van scheepscontainers maken dit soort schepen onmisbaar voor het (internationale) goederentransport. Moderne havens zijn afgestemd op dit scheepstype en kunnen jaarlijks vele miljoenen containers van en op de schepen laden.

De bouw

Een containerschip bestaat uit een scheepsbodem met een diep laadruim, dat door middel van verschillende schotten over een of meer containerlengtes wordt verdeeld. De bovenkant van het laadruim wordt afgesloten met waterbestendige schotten. Samen met een dubbele bodem beschermen deze losse compartimenten het containerschip tegen averij wanneer de boot zou zinken. Er bestaan echter ook open-containerschepen die geen luiken hebben en waarin de containers tot ver boven het dek kunnen worden opgestapeld. De machinekamer en de vertrekken van de bemanning bevinden zich tegenwoordig meestal achterin het schip.

Laden en lossen

In containerhavens zijn grote kranen en liften aanwezig die specifiek zijn afgestemd op de afmetingen van gangbare zeecontainers, opdat de containerschepen probleemloos geladen en gelost kunnen worden. Sommige containerschepen – de ‘geared’ modellen – hebben zelf een kraan aan boord, zodat ze hun lading ook kunnen afleveren in havens waar geen containerkranen aanwezig zijn.

Containers

Containers kunnen verschillende afmetingen hebben. Exemplaren van een bepaald formaat zijn per definitie stapelbaar, zodat (bijna) de gehele inhoud van het vrachtschip kan worden benut. Zodra ze gestapeld zijn worden de containers aan elkaar vastgezet en tevens aan het schip met behulp van ingebouwde sloten, zodat de lading stabiel verankerd is.

Een containerschip kan behalve de bekende zeecontainers voor stukgoederen ook speciale containers vervoeren, zoals gekoelde containers voor voedingsmiddelen, bulkcontainers voor bijvoorbeeld erts en kolen, platformcontainers waarop voertuigen kunnen worden geladen en containers met open zijkanten voor zware goederen.

Zo werkt een waterleiding

Het transport van drinkwater naar onze huizen en openbare gebouwen is essentieel voor onze gezondheid en ons leefcomfort. Het is dan ook erg interessant om te weten hoe een waterleiding werkt.

Waterwinning

Water wordt uit de grond opgepompt in gebieden waar het grondwater van goede kwaliteit is. Het duingebied is zeer geschikt voor waterwinning, omdat het hemelwater daar gezuiverd wordt door de zandlaag, die de eventuele verontreinigingen opvangt. Maar ook rivier- en ander oppervlaktewater kan voor dit doel gebruikt worden. Het opgepompte water wordt doorgaans in spaarbekkens opgeslagen voordat het verder verwerkt wordt tot drinkwater. Waterplanten in deze bekkens verbeteren de kwaliteit alvast.

Zuivering

Het opgepompte water wordt op verschillende manieren gezuiverd zodat het aan de hoge eisen die aan het Nederlandse drinkwater gesteld worden voldoet. Het water wordt door een buizenstelsel langs verschillende zuiveringsstations gepompt, die het zuiveren met behulp van microfilters, actief slib, ozon, UV-licht en actief kool. Het verkregen drinkwater wordt opgeslagen in een reservoir dat verbonden is met een waterpompstation.

Distributie

Het pompstation zet het water onder flinke druk, opdat het alle huizen in de omgeving moeiteloos kan bereiken. Het water bereikt de gebruiker via een plastic, stalen of koperen leiding. In sommige huizen bevinden zich echter nog leidingen die vervaardigd zijn uit het gevaarlijke lood.

Zo werkt het riool

In Nederland is praktisch elk huishouden aangesloten op het riool, zodat ons oppervlaktewater en onze leefomgeving schoon blijven. Voor een veilig transport van urine, ontlasting en ander afval ligt er bijna 130.000 kilometer riool. Hoe werkt het rioolsysteem eigenlijk?

Het afvoeren van afvalwater

Omdat het riool zich onder huizen bevindt, en omdat de rioolbuizen een klein verval hebben, stromen de afvalproducten met de zwaartekracht mee weg. Op sommige plekken in het buitengebied wordt het transport van afval echter aangedreven door kleine pompen. Sommige rioolstelsels nemen ook hemelwater op terwijl andere stelsels enkel huishoudelijk afvalwater vervoeren. Een gescheiden rioolstelsel is duurzamer.

De zuivering

Het rioolwater stroomt uiteindelijk naar een van de regionale rioolwaterzuiveringsinstallaties (RWZI). Daar wordt eerst grof vuil uit het water gefilterd. Vervolgens wordt het water belucht, waardoor bacteriën (‘actief slib’) de organische afvalstoffen opeten. Ondertussen krijgen de vaste bestanddelen in het water nog de gelegenheid om te bezinken in speciale tanks.

Distributie

Na deze behandeling is het water gezuiverd en schoon genoeg om in het oppervlaktewater te pompen. Het brandbare biogas en het uitgegiste actieve slib dat tijdens de zuiveringsprocedure is ontstaan worden tegenwoordig gebruikt om warmte op te wekken. Zo is het moderne transport dat de zuivering van rioolwater garandeert een duurzame activiteit.

De vreemdste soorten personenvervoer ooit

Wat zijn de raarste manieren om mensen van A naar B te brengen? De volgende voertuigen gooien hoge ogen op die schaal.

Vliegtuigjes op menskracht

Een paar van de allereerste prototypes voor vliegtuigen waren een soort verbouwde fietsen, waarbij de propeller werd aangedreven met trappers. Na 1950 ontstonden er ultralichte voertuigen die daadwerkelijk op deze manier vluchten konden maken. De grootste afstand die met een dergelijk vliegtuigje werd afgelegd bedraagt meer dan 115 kilometer. Dit record kwam in 1988 op naam te staan van het vliegtuigmodel MIT Daedalus.

Een habal-habal

Deze Filipijnse ‘taxi’ vervoert waarschijnlijk de meeste passagiers per PK. Het is een motor die aan beide kanten – en aan de achterkant – voorzien is van zitjes. Zo kan een habal-habal wel tien passagiers tegelijk meenemen, ook over smalle paadjes. Probeer dit vervoer eens uit als je in de Filipijnen bent, maar verwacht niet al te veel comfort van je ritje!

Elandrijders

De Zweedse koning Karel XI ondernam in de 17e eeuw serieuze acties om elanden als rijdieren in te zetten voor de cavalerie. In Zweden waren meer elanden voorhanden dan paarden. Bovendien werd gehoopt dat de komst van aanvallende elandrijders een vijandig leger flink zou kunnen intimideren. De elanden bleken echter te schrikachtig en te vriendelijk, en ook werden ze sneller ziek dan paarden.

Een bierfiets

Onze eigen Hollandse bierfiets is ook een sterke kandidaat om als een van de raarste vervoermiddelen ooit te worden aangeduid. De berijders zitten zijlings aan deze rollende bar, terwijl één nuchtere chauffeur de bierfiets bestuurt. Vanwege overlast en onveiligheid is dit iconisch-alcoholische voertuig inmiddels in veel steden aan banden gelegd.

De vreemdste soorten vrachtvervoer ooit

Mensen hebben op veel vreemde manieren goederen proberen te vervoeren. Hier volgen enkele uitschieters.

Zeppelins

Zeppelins zijn gigantische, sigaarvormige luchtballons die voor de Tweede Wereldoorlog als de toekomst van het vrachtverkeer golden. Ze waren in die tijd echter gevuld met het zeer brandbare waterstofgas. Na de ramp met de ‘Hindenburg’ in 1937 kelderde de populariteit van de zeppelin.

Vlotterij

Boomstammen zijn zwaar en worden daarom in slecht bereikbare gebieden reeds gekapt. Gelukkig blijven ze ook drijven, en op die manier kunnen ze over een rivier worden vervoerd. In Europa en Amerika werden boomstammen aaneengesloten tot vlotten van soms wel een halve kilometer lang. Vlotters bouwden zelfs hutten en keukens op hun ‘boten’ terwijl deze langzaam de rivier af dobberden!

Houten vliegboten

De Hughes H-4 Hercules was een van de vreemde voertuigen die tijdens de Tweede Wereldoorlog ontstond. De bekende ontwerper Howard Hughes bouwde deze vliegende transportboot van gelamineerd sparrenhout, omdat de Amerikaanse regering hem geen metaal beschikbaar stelde. De pers doopte het vliegtuig vervolgens prompt om tot ‘Spruce Goose’ (gans van sparrenhout).

Road Trains

Wat is op een lange wegroute efficiënter dan een vrachtwagen? Een ‘trein’ van vrachtwagens! In Australië en de Verenigde Staten worden meerdere aanhangers met daarin goederen achter dezelfde cabine geschakeld. Deze ‘wegentreinen’ kunnen meer dan 50 meter lang zijn.

Wil je meer weten over dit onderwerp? Gebruik het online formulier om contact met ons op te nemen..

gaasperdammerweg.nl – Over vervoer en transportgaasperdammerweg.nl – Over vervoer en transport

Leave a comment

Your email address will not be published. Required fields are marked *